Cách mạng công nghiệp là sự dịch chuyển sang những quy trình sản xuất mới tại Châu Âu và Mỹ từ năm 1760 đến nửa đầu thế kỷ 19. Nhưng cách mạng công nghiệp không chỉ dừng lại ở đây. Thực chất có 3 cuộc cách mạng đã diễn ra.

Bạn đang xem: Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử

Hãy cùng Cohost tìm hiểu về lịch sử 3 cuộc cách mạng 1,2,3 nhé.

1. Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên

a. Thời gian

Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên chính là cuộc cách mạng được đề cập ở phần đầu của bài viết. Nó bắt đầu vào năm 1760 và kết thúc vào khoảng những năm 1820 - 1840. Khởi nguồn tại Anh, cuộc cách mạng dần lan ra phía Tây Châu Âu và khu vực Anglo-Saxon.


*

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ nhất bắt đầu từ năm 1760

b. Giai đoạn

Có 2 giai đoạn trong cuộc cách mạng: cơ giới hóa và những tiến bộ về khoa học, kỹ thuật. Trong giai đoạn đầu, máy móc được phát minh, than khoáng sản chuyển hóa thành năng lượng giúp máy móc hoạt động. Giai đoạn sau, các tiến bộ cải thiện không chỉ sản xuất mà còn cả cách tổ chức và các yêu cầu về nhân công. 


*

Có hai giai đoạn phát triển trong cuộc cách mạng 1.0

c. Đặc điểm

Cụ thể, chúng ta có thể nhận diện cuộc cách mạng này qua các đặc điểm sau:

Sự phát minh của các loại máy móc mới
Cách tổ chức công việc mới như hệ thống nhà máy, phân chia công việc và chuyên môn hóa
Sử dụng các vật liệu cơ bản mới như sắt, thép
Sử dụng các nguồn năng lượng mới như than, điện, petroleum
Những phát triển quan trọng trong vận tải, truyền thông 

Một số phát minh nổi bật của giai đoạn lịch sử này có thể kể đến động cơ hơi nước, máy điện báo, đèn điện, đường sắt xe lửa, máy may.


*

Đèn điện là một phát minh tiêu biểu của cuộc cách mạng thứ nhất

d. Ảnh hưởng

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ nhất đem đến nhiều thay đổi cho xã hội. Các phát minh cải thiện đời sống của mọi người, họ sản xuất nhiều hơn, di chuyển nhanh hơn và giao tiếp nhiều hơn. Tỷ lệ sinh tăng và tỷ lệ chết giảm, dẫn đến sự tăng lên trong dân số. 

Tuy nhiên, công nhân làm việc trong những môi trường không đảm bảo chất lượng. Nhiều phong trào công nhân xuất hiện, là bước đệm cho các công đoàn sau này. Hơn nữa, sự phân chia giai cấp càng rõ nét hơn vì dù sản lượng tăng, lợi nhuận chỉ thuộc về số ít sở hữu các nhà máy. 

2. Cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai

a. Thời gian

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai chỉ diễn ra sau cuộc cách mạng đầu tiên khoảng 30 năm, bắt đầu từ năm 1870 và kết thúc vào năm 1914, khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bắt đầu. Dù có nhiều điểm tương đồng với cuộc cách mạng công nghiệp thứ nhất, cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai đã thực sự diễn ra. 


*

Cuộc cách mạng 2.0 diễn ra sôi nổi ở các nước Anh, Đức, Mỹ

Cuộc cách mạng thứ hai diễn ra sôi nổi nhất tại Anh, Đức Mỹ và một số quốc gia khác như Pháp, Ý, Nhật Bản. Những quốc gia này phát triển vượt bậc nhờ cuộc cách mạng và hiện tại vẫn là những cường quốc trên thế giới. 

b. Đặc điểm

Cách mạng 2.0 còn được gọi là cuộc cách mạng kỹ thuật. Giáo sư kinh tế, lịch sự Joel Makyr gọi đây là cuộc cách mạng gia tăng sự tương tác qua lại giữa khoa học và kỹ thuật. Nói đơn giản, đây là khi khoa học được ứng dụng rộng rãi, tạo ra nhiều phát minh trong kỹ thuật. 


*

Cuộc cách mạng công nghiệp thứ hai là cuộc cách mạng về kỹ thuật

c. Phát minh nổi bật

Giai đoạn này được gọi là giai đoạn của những phát minh. Một số phát minh tiêu biểu có thể kể đến: 

Những năm 1870: Tín hiệu tự động, phanh khí nén, bộ ghép Janney cho đường ray xe lửa, điện thoại, đèn điện, máy đánh chữ và quy trình sản xuất thép từ sắt nóng chảy và phế liệu…Những năm 1880: Thép thay thế sắt trong xây dựng, tạo điều kiện thuận lợi xây dựng tàu biển, nhà cao tầng và các cây cầu lớn.Những năm 1990: máy quay đĩa và ảnh động, máy phát điện dẫn đến sự ra đời của tủ lạnh và máy giặt; động cơ đốt trong giúp tạo ra xe ô tô và chiếc máy bay đầu tiên.
Hình ảnh máy tạo hình ảnh động

d. Ảnh hưởng

Nhờ những phát minh này, năng suất cải thiện đáng kể, giá cả giảm mạnh, chất lượng đời sống đi lên. Nhiều người có thể mua được những sản phẩm do các nhà máy sản xuất hơn so với cuộc cách mạng đầu tiên. Đô thị hóa nhanh vì mọi người chuyển đến các thành phố lớn để sinh sống gần nhà máy. 

Điều kiện làm việc khó khăn, nhưng đây là giai đoạn mà luật an toàn lao động, giờ làm, cấm lao động trẻ em xuất hiện. 

3. Cuộc cách mạng công nghiệp thứ ba

a. Thời gian

Cuộc cách mạng 3.0 bắt đầu không lâu sau Thế chiến thứ 2, vào nửa sau của thế kỷ 20. Khác với hai cuộc cách mạng trước, khi trung tâm của cuộc cách mạng là ở Anh, cuộc cách mạng 3.0 do Mỹ, các nước phía Tây Châu Âu và Nhật Bản dẫn đầu. 

b. Đặc điểm

Cuộc cách mạng thứ ba, còn được gọi là cuộc cách mạng kỹ thuật số, là sự dịch chuyển từ kỹ thuật máy móc, điện sang kỹ thuật số. Nói đến đây, hẳn chúng ta đều nghĩ đến những chiếc máy tính cùng với internet đã kết nối mọi người, thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa, biến thế giới của chúng ta thành “thế giới phẳng”. Tóm lại, đó là sự phát triển về mặt công nghệ thông tin. 


Robot bắt đầu xuất hiện trong cuộc cách mạng 3.0

Đây là đặc điểm quyết định của cuộc cách mạng này. Tuy nhiên, bên cạnh đó, cuộc cách mạng này còn đánh dấu sự thay đổi trong việc sử dụng các nguồn năng lượng. Sự tăng giá của các nguyên liệu truyền thống khiến nhiều nguyên liệu khác, rẻ hơn, an toàn hơn, được quan tâm, như năng lượng mặt trời, năng lượng gió.

c. Phát minh nổi bật

Những phát minh của cuộc cách mạng 3.0 vẫn đang được chúng ta sử dụng rộng rãi hiện nay:

Bộ vi xử lýMáy tính cá nhân
Cảm biến hình ảnh
Robot công nghiệp và tự động hóa
Hình ảnh máy tính cá nhân nhiều năm về trước

d. Ảnh hưởng

Những phát minh từ cuộc cách mạng từ cuộc cách mạng công nghiệp thứ ba dần len lỏi và trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Chẳng hạn, ngày trước, không ai có thể tưởng tượng máy tính trông như thế nào, thì bây giờ rất nhiều người đã sở hữu cho mình một chiếc máy tính cá nhân. Cuộc cách mạng 3.0 cũng chính là tiền đề cho cuộc cách mạng 4.0 sau này, khi công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ hơn nữa. 

Cohost hi vọng rằng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về lịch sử của 3 cuộc cách mạng công nghiệp. So sánh với cuộc cách mạng 4.0 đang diễn ra, bạn có nhận ra sự khác biệt gì không? Hãy chia sẻ với Cohost nhé. Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết.

*

Bạn đang ở trang: Home Khoa chuyên môn Khoa Lý luận chính trị NHỮNG THÀNH TỰU CƠ BẢN CỦA CÁC CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP TRONG LỊCH SỬ THẾ GIỚI

NHỮNG THÀNH TỰU CƠ BẢN CỦA CÁC CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP TRONG LỊCH SỬ THẾ GIỚI

Được đăng ngày Thứ sáu, 25 Tháng 1 2019 12:36Viết bởi Quản trị viên

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất diễn ra vào cuối thế thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, gắn liền với các thành tựu của cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật lần thứ nhất, mở đầu từ ngành dệt ở Anh, sau đó lan tỏa sang nhiều ngành sản xuất khác và tới nhiều nước, trước hết là Mỹ, các nước châu Âu và Nhật Bản. Mở đầu cuộc cách mạng này, nền sản xuất hàng hóa trong ngành dệt ban đầu dựa trên công nghệ thủ công giản đơn, quy mô nhỏ, lao động chân tay chuyển sang sử dụng các phương tiện cơ khí và máy móc trên quy mô lớn nhờ áp dụng các sáng chế kỹ thuật trong sản xuất công nghiệp.

Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất: là việc sử dụng năng lượng nước, hơi nước và cơ giới hóa sản xuất. Trong số những thành tựu kĩ thuật có ý nghĩa then chốt trong giai đoạn này trước hết phải kể đến sáng chế “thoi bay” của Giôn Kay vào năm 1733 có tác dụng tăng năng suất lao động lên gấp đôi. Năm 1764, Giôn Ha-gơ-rếp sáng chế xe kéo sợi, làm tăng năng suất gấp 8 lần. Năm 1769, ri-sác Ác rai cải tiến công nghệ kéo sợi bằng súc vật, sau đó là bằng sức nước năm 1785, Ét-mun các-rai sáng chế máy dệt vải, tăng năng suất dệt lên tới 40 lần. Năm 1784, Giêm Oát phát minh ra động cơ hơi nước, tạo động lực cho sự phát triển máy dệt, mở đầu quá trình cơ giới hóa ngành công nghiệp dệt. Phát minh vĩ đại này đã châm ngòi cho sự bùng nổ của công nghiệp thế kỷ 19 lan rộng từ Anh đến châu Âu và Hoa Kỳ và trở thành hiện tượng phổ biến, đồng thời mang tính tất yếu đối với tất cả các quốc gia tư bản.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại- kỷ nguyên sản xuất cơ khí.

(Động cơ hơi nước, một trong những phát minh của cách mạng công nghiệp lần 1)

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra vào nửa sau thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX và phát triển vượt bậc trên cơ sở ứng dụng các thành tựu trong cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, trong đó nền tảng tư duy khoa học có những thay đổi căn bản liên quan đến những phát minh khoa học vĩ đại như phát minh ra điện tử, sóng vô tuyến điện và chất phóng xạ, các sáng chế động cơ điện.. Do sự kết hợp giữa khoa học với sản xuất mang tính hệ thống đã đưa khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội. Như vậy, quá trình biến đổi cách mạng từ lĩnh vực khoa học đã nhanh chóng lan tỏa sang lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ.

Các phương tiện truyền thông như điện tín và điện thoại ra đời vào năm 1880, liên lạc bằng điện thoại ngay lập tức được ứng dụng trên khắp thế giới, đầu thế kỷ XX hình thành một lĩnh vực kỹ thuật điện mới là điện tử học và ngành công nghiệp điện tử ra đời, mở đầu kỷ nguyên điện khí hóa, thúc đẩy sự phát triển các ngành công nghiệp khác như luyện kim, chế tạo máy, đóng tàu, công nghiệp quân sự, giao thông vận tải, công nghiệp hóa chất. Trong lĩnh vực kỹ thuật quân sự diễn ra cuộc cách mạng cơ khí hóa và tự động hóa, vũ khí trang bị mà điển hình là các phương tiện chiến tranh được sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ nhất.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 xuất hiện vào khoảng từ 1969, với sự ra đời và lan tỏa của công nghệ thông tin, sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Cuộc cách mạng này thường được gọi là cuộc cách mạng máy tính hay cách mạng số bởi vì nó được xúc tác bởi sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính, máy tính cá nhân (thập niên 1970 và 1980) và internet (thập niên 1990).

Cuộc cách mạng này đã tạo điều kiện tiết kiệm các tài nguyên thiên nhiên và các nguồn lực xã hội, cho phép chi phí tương đối ít hơn các phương tiện sản xuất để tạo ra cùng khối lượng hàng hóa tiêu dùng. Kết quả, đã kéo theo sự thay đổi cơ cấu của nền sản xuất xã hội cũng như những mối tương quan giữa các khu vực I (nông-lâm-thủy sản), II (công nghiệp và xây dựng) và III (dịch vụ) của nền sản xuất xã hội. Làm thay đổi tận gốc các lực lượng sản xuất, cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại đã tác động tới mọi lĩnh vực đời sống xã hội loài người, nhất là ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển vì đây chính là nơi phát sinh cuộc cách mạng này.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Mặc dù còn nhiều tranh cãi nhưng một số chuyên gia cho rằng chúng ta đang ở trong giai đoạn đầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, được hình thành trên nền tảng của cách mạng công nghiệp lần 3. Cuộc cách mạng này đặc trưng bởi internet ngày càng phổ biến và di động, bởi các cảm biến nhỏ và mạnh hơn với giá thành rẻ hơn, bởi trí tuệ nhân tạo. Các công nghệ số với phần cứng máy tính, phần mềm và hệ thống mạng đang trở nên ngày càng phức tạp, được tích hợp nhiều hơn vì vậy đang làm biến đổi xã hội và nền kinh tế toàn cầu.

Theo các chuyên gia thì cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ diễn ra trên 3 lĩnh vực chính gồm Công nghệ sinh học, Kỹ thuật số và Vật lý.

Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong cách mạng 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối (Io
T) và dữ liệu lớn (Big Data).

Trên lĩnh vực công nghệ sinh học, cách mạng Công ghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọt trong Nông nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu.

Cuối cùng là lĩnh vực vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới và công nghệ nano.

Hiện cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra tại các nước phát triển như Mỹ, châu Âu, một phần châu Á. Bên cạnh những cơ hội mới nó cũng đặt ra cho nhân loại nhiều thách thức phải đối mặt.

Mặt trái của cách mạng công nghiệp 4.0 là có thể gây ra sự bất bình đẳng. Đặc biệt có thể phá vỡ thị trường lao động. Khi tự động hóa thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, khi robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, hàng triệu lao động trên thế giới có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là những người làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính, vận tải.

Sau đó là những bất ổn về kinh tế sẽ dẫn đến những bất ổn về đời sống xã hội. Hệ lụy của nó sẽ là những bất ổn về chính trị. Nếu chính phủ các nước không hiểu rõ và chuẩn bị đầy đủ cho làn sóng công nghiệp 4.0, nguy cơ xảy ra bất ổn trên toàn cầu là hoàn toàn có thể.

Xem thêm: Bỏ Túi Top Những Màu Son Phù Hợp Với Da Ngăm Nâng Tầm Quyến Rũ

Bên cạnh đó, những thay đổi về cách thức giao tiếp trên internet cũng đặt con người vào nhiều nguy hiểm về tài chính, sức khỏe, thông tin cá nhân nếu không được bảo vệ một cách an toàn sẽ dẫn dến những hệ lụy khôn lường.